Khô mắt là tình trạng phổ biến có thể gây cộm, rát, đỏ mắt và nhìn mờ. Tình trạng này thường gặp ở người làm việc nhiều với máy tính, sử dụng điện thoại trong thời gian dài hoặc thường xuyên ở trong môi trường máy lạnh.
Tuy nhiên, khô mắt không chỉ do thiếu nước mắt. Chất lượng nước mắt kém hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh cũng có thể khiến bề mặt mắt không được bảo vệ đầy đủ.
Vậy khô mắt có những dấu hiệu nào? Nguyên nhân do đâu, được chẩn đoán như thế nào và điều trị ra sao? Hãy cùng Kính Mắt COYA tìm hiểu trong bài viết dưới đây.
1. Khô mắt là gì?
Khô mắt là tình trạng nước mắt không được sản xuất đủ hoặc không duy trì được độ ẩm cần thiết trên bề mặt nhãn cầu.
Nước mắt có vai trò quan trọng đối với sức khỏe đôi mắt. Mỗi lần chớp mắt, nước mắt được phân bố trên bề mặt giác mạc, giúp giữ ẩm, rửa trôi các dị vật nhỏ và duy trì bề mặt quang học trong suốt để nhìn rõ.
Màng phim nước mắt có ba thành phần chính:
- Lớp dầu: Giúp hạn chế nước mắt bay hơi quá nhanh.
- Lớp nước: Cung cấp độ ẩm và hỗ trợ rửa trôi các hạt bụi nhỏ.
- Lớp nhầy: Giúp nước mắt phân bố đồng đều trên bề mặt mắt.
Khi lượng nước mắt không đủ hoặc các thành phần của màng phim nước mắt mất cân bằng, bề mặt mắt có thể bị khô và kích ứng.
Khô mắt có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai mắt. Tình trạng này đôi khi chỉ gây khó chịu nhẹ, nhưng nếu kéo dài hoặc nghiêm trọng, khô mắt có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt và sức khỏe giác mạc.

2. Dấu hiệu khô mắt thường gặp
Các triệu chứng khô mắt có thể khác nhau ở mỗi người. Một số dấu hiệu dễ nhận biết bao gồm:
2.1. Cảm giác cộm, rát hoặc như có dị vật trong mắt
Người bị khô mắt thường cảm thấy mắt có bụi, cát hoặc vật nhỏ mắc bên trong dù không nhìn thấy dị vật.
Cảm giác này có thể tăng lên khi làm việc lâu trước màn hình, ở trong phòng máy lạnh hoặc tiếp xúc với gió.
2.2. Mắt đỏ và dễ kích ứng
Bề mặt mắt thiếu độ ẩm có thể trở nên nhạy cảm hơn, gây đỏ mắt, nóng rát hoặc châm chích.
Tuy nhiên, mắt đỏ không phải lúc nào cũng do khô mắt. Dị ứng, viêm kết mạc và một số bệnh lý khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự.
2.3. Nhìn mờ hoặc thị lực thay đổi thất thường
Người bị khô mắt có thể nhận thấy hình ảnh lúc rõ, lúc mờ, đặc biệt khi đọc sách hoặc nhìn màn hình trong thời gian dài.
Nguyên nhân là màng phim nước mắt không ổn định có thể làm giảm chất lượng quang học của bề mặt mắt.
Nếu nhìn mờ kéo dài, giảm thị lực đột ngột hoặc kèm đau mắt, bạn nên đi khám thay vì tự cho rằng mình chỉ bị khô mắt.
2.4. Nhạy cảm với ánh sáng
Một số người bị khô mắt cảm thấy khó chịu khi nhìn ánh sáng mạnh, ra ngoài trời nắng hoặc sử dụng thiết bị có màn hình sáng.
Mức độ nhạy cảm có thể khác nhau tùy nguyên nhân và tình trạng bề mặt mắt.
2.5. Chảy nước mắt nhiều bất thường
Nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng khô mắt vẫn có thể khiến mắt chảy nước.
Khi bề mặt mắt bị kích ứng, cơ thể có thể tiết ra nhiều nước mắt phản xạ. Tuy nhiên, lượng nước mắt này không nhất thiết có đủ thành phần cần thiết để duy trì độ ẩm ổn định.
Vì vậy, mắt thường xuyên chảy nước không đồng nghĩa với việc mắt được cung cấp đủ độ ẩm.
2.6. Mỏi mắt khi đọc sách hoặc sử dụng máy tính
Bạn có thể cảm thấy nặng mắt, khó chịu hoặc muốn nhắm mắt sau một thời gian làm việc.
Khi tập trung nhìn màn hình, chúng ta thường chớp mắt ít hơn. Điều này khiến nước mắt dễ bay hơi và làm triệu chứng khô mắt rõ hơn.
Nếu thường xuyên gặp những dấu hiệu trên, bạn nên chú ý đến thói quen sinh hoạt và cân nhắc khám chuyên khoa mắt khi triệu chứng kéo dài.
3. Nguyên nhân gây khô mắt
Khô mắt có thể do nhiều yếu tố kết hợp. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp chăm sóc và điều trị phù hợp.
3.1. Sử dụng máy tính và điện thoại quá lâu
Khi tập trung nhìn màn hình, tần suất chớp mắt thường giảm. Nước mắt vì thế khó được phân bố đều trên bề mặt mắt và có thể bay hơi nhanh hơn.
Nguy cơ này thường tăng ở người làm việc văn phòng, học sinh, sinh viên hoặc những người thường xuyên sử dụng điện thoại.
3.2. Môi trường máy lạnh, gió và khói bụi
Những yếu tố môi trường có thể làm tăng tình trạng bay hơi nước mắt, bao gồm:
- Ngồi lâu trong phòng điều hòa.
- Để quạt thổi trực tiếp vào mặt.
- Thường xuyên tiếp xúc với gió mạnh.
- Làm việc trong môi trường khô, nhiều khói hoặc bụi.
- Tiếp xúc với khói thuốc lá.
Nếu mắt thường xuyên khô khi làm việc trong phòng máy lạnh, bạn nên điều chỉnh hướng gió và tránh để luồng khí thổi trực tiếp vào mắt.
3.3. Tuổi tác và thay đổi nội tiết tố
Khả năng sản xuất nước mắt có thể giảm theo tuổi tác.
Ngoài ra, thay đổi nội tiết tố, đặc biệt trong giai đoạn mãn kinh, có thể làm tăng nguy cơ khô mắt. Tình trạng này có thể gặp ở cả nam và nữ, nhưng một số nhóm phụ nữ có nguy cơ cao hơn do biến động nội tiết.
3.4. Đeo kính áp tròng trong thời gian dài
Kính áp tròng tiếp xúc trực tiếp với bề mặt mắt. Nếu sử dụng không phù hợp, đeo quá lâu hoặc chăm sóc kính không đúng cách, người dùng có thể gặp cảm giác khô và khó chịu.
Nếu mắt khô khi đeo kính áp tròng, bạn nên tháo kính khi cần thiết và trao đổi với chuyên gia chăm sóc mắt để đánh giá nguyên nhân.
Không nên tiếp tục đeo kính áp tròng khi mắt đau, đỏ nhiều hoặc nhìn mờ.
3.5. Tác dụng phụ của một số loại thuốc
Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến lượng nước mắt hoặc làm tăng triệu chứng khô mắt, chẳng hạn như:
- Một số thuốc kháng histamin dùng trong điều trị dị ứng.
- Một số thuốc điều trị cảm lạnh, nghẹt mũi.
- Một số thuốc chống trầm cảm.
- Một số thuốc điều trị huyết áp và bệnh lý khác.
Không phải ai sử dụng các thuốc này cũng bị khô mắt. Nếu nghi ngờ thuốc đang dùng gây ra triệu chứng, hãy trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ. Không tự ý ngừng thuốc điều trị đã được kê đơn.
3.6. Bệnh lý ở mắt hoặc bệnh toàn thân
Khô mắt có thể liên quan đến một số tình trạng như:
- Viêm bờ mi hoặc rối loạn chức năng tuyến Meibomius.
- Một số bệnh tự miễn, chẳng hạn hội chứng Sjögren.
- Bệnh tuyến giáp hoặc đái tháo đường.
- Một số bệnh lý ảnh hưởng đến tuyến lệ hoặc bề mặt mắt.
Trong những trường hợp này, chỉ bổ sung nước mắt nhân tạo có thể chưa đủ. Người bệnh cần được đánh giá để xử lý nguyên nhân liên quan.
3.7. Sau phẫu thuật mắt
Một số người có thể gặp triệu chứng khô mắt sau phẫu thuật khúc xạ hoặc những can thiệp khác ở mắt.
Nếu tình trạng khô mắt xuất hiện sau phẫu thuật, bạn nên tuân thủ hướng dẫn chăm sóc và lịch tái khám của bác sĩ.
4. Khô mắt có nguy hiểm không?
Mức độ ảnh hưởng của khô mắt phụ thuộc vào nguyên nhân, thời gian kéo dài và tình trạng bề mặt mắt.
Với những trường hợp nhẹ, triệu chứng có thể cải thiện khi điều chỉnh thói quen sinh hoạt và sử dụng biện pháp dưỡng ẩm phù hợp.
Tuy nhiên, khô mắt kéo dài hoặc nghiêm trọng có thể gây viêm và tổn thương bề mặt giác mạc, ảnh hưởng đến sự thoải mái cũng như chất lượng thị giác.
Bạn nên đi khám chuyên khoa mắt nếu:
- Mắt thường xuyên khô rát dù đã điều chỉnh thói quen sinh hoạt.
- Triệu chứng ngày càng nặng hoặc ảnh hưởng đến công việc.
- Mắt đỏ kéo dài hoặc nhạy cảm với ánh sáng.
- Nhìn mờ tái diễn hoặc không cải thiện.
- Sử dụng nước mắt nhân tạo nhưng không đỡ.
Cần được khám khẩn cấp nếu mắt đau dữ dội, giảm thị lực đột ngột, rất sợ ánh sáng hoặc mắt đỏ đau nhiều, đặc biệt khi đang sử dụng kính áp tròng. Những dấu hiệu này có thể liên quan đến bệnh lý khác cần xử lý sớm.
5. Chẩn đoán khô mắt như thế nào?
Không phải mọi trường hợp cộm, rát hoặc đỏ mắt đều là khô mắt. Bác sĩ cần kết hợp triệu chứng, tiền sử và kết quả thăm khám để xác định nguyên nhân.
5.1. Khai thác triệu chứng và tiền sử
Bác sĩ có thể hỏi về:
- Thời điểm bắt đầu xuất hiện triệu chứng.
- Mức độ khô, rát, cộm hoặc nhìn mờ.
- Thời gian sử dụng máy tính và điện thoại.
- Thói quen đeo kính áp tròng.
- Các loại thuốc đang sử dụng.
- Tiền sử bệnh lý hoặc phẫu thuật mắt.
Những thông tin này giúp xác định các yếu tố có thể gây ra hoặc làm nặng thêm tình trạng khô mắt.
5.2. Kiểm tra bề mặt mắt và mí mắt
Bác sĩ có thể sử dụng thiết bị chiếu sáng và phóng đại để quan sát giác mạc, kết mạc, bờ mi và hoạt động chớp mắt.
Việc kiểm tra giúp phát hiện những dấu hiệu kích ứng, tổn thương bề mặt mắt hoặc bất thường ở mí mắt có liên quan đến khô mắt.
5.3. Đánh giá lượng và chất lượng nước mắt
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể thực hiện các xét nghiệm như:
- Đo lượng nước mắt: Đánh giá khả năng tiết nước mắt, có thể sử dụng nghiệm pháp Schirmer.
- Đánh giá độ ổn định màng phim nước mắt: Kiểm tra thời gian màng phim nước mắt bắt đầu bị phá vỡ sau khi chớp mắt.
- Nhuộm bề mặt mắt: Sử dụng chất nhuộm chuyên dụng để quan sát những vùng tổn thương trên giác mạc hoặc kết mạc.
Không phải người bệnh nào cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp với triệu chứng và kết quả khám ban đầu.
6. Cách điều trị khô mắt hiệu quả
Điều trị khô mắt cần dựa trên nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng. Mục tiêu là giảm khó chịu, cải thiện sự ổn định của màng phim nước mắt và bảo vệ bề mặt mắt.
6.1. Sử dụng nước mắt nhân tạo
Nước mắt nhân tạo giúp bổ sung độ ẩm và giảm cảm giác khô, cộm, rát ở một số người.
Khi lựa chọn sản phẩm, bạn nên lưu ý:
- Chọn sản phẩm phù hợp với tình trạng mắt.
- Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng.
- Nếu cần nhỏ nhiều lần trong ngày, hãy hỏi chuyên gia y tế về loại không chứa chất bảo quản.
- Không để đầu lọ thuốc chạm vào mắt hoặc các bề mặt khác.
- Không dùng chung thuốc nhỏ mắt với người khác.
Nước mắt nhân tạo có thể giúp giảm triệu chứng nhưng không phải lúc nào cũng giải quyết được nguyên nhân gây khô mắt.
Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid để điều trị khô mắt. Những loại thuốc này chỉ nên dùng khi có chỉ định phù hợp.
6.2. Điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình
Nếu thường xuyên làm việc với máy tính, bạn nên:
- Chớp mắt chủ động và đều đặn.
- Nghỉ giải lao định kỳ, nhìn ra xa sau một thời gian làm việc liên tục.
- Đặt màn hình ở vị trí thoải mái, hơi thấp hơn tầm mắt nếu phù hợp.
- Tránh nhìn màn hình liên tục trong nhiều giờ mà không nghỉ.
- Điều chỉnh độ sáng màn hình phù hợp với môi trường.
Những thay đổi này có thể giúp giảm mỏi mắt và hạn chế các yếu tố làm nặng thêm triệu chứng khô mắt.
6.3. Cải thiện môi trường sinh hoạt
Để hạn chế nước mắt bay hơi nhanh, bạn có thể:
- Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt.
- Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc và môi trường nhiều bụi.
- Sử dụng máy tạo ẩm khi không khí trong phòng quá khô, đồng thời vệ sinh thiết bị đúng hướng dẫn.
- Đeo kính bảo vệ phù hợp khi ra ngoài trong điều kiện gió mạnh.
Nếu thường xuyên làm việc trong môi trường khô, việc điều chỉnh không gian có thể hỗ trợ đáng kể cho quá trình chăm sóc mắt.
6.4. Chườm ấm và vệ sinh bờ mi khi phù hợp
Một số trường hợp khô mắt liên quan đến rối loạn tuyến Meibomius, là tuyến tiết dầu giúp hạn chế nước mắt bay hơi.
Bác sĩ có thể hướng dẫn chườm ấm và vệ sinh bờ mi để hỗ trợ cải thiện chức năng tuyến dầu.
Bạn không nên chườm quá nóng hoặc tự thực hiện các biện pháp gây kích ứng mắt. Nếu mắt đang đau, đỏ nhiều hoặc có dấu hiệu bất thường, hãy đi khám trước khi áp dụng.
6.5. Điều trị theo chỉ định của bác sĩ
Nếu khô mắt kéo dài hoặc không đáp ứng với các biện pháp thông thường, bác sĩ có thể cân nhắc những phương pháp khác, tùy nguyên nhân, chẳng hạn:
- Thuốc nhỏ mắt theo đơn giúp kiểm soát tình trạng viêm hoặc hỗ trợ tăng tiết nước mắt.
- Điều trị viêm bờ mi hoặc rối loạn chức năng tuyến Meibomius.
- Nút chặn điểm lệ trong những trường hợp phù hợp để hạn chế nước mắt thoát đi quá nhanh.
- Các phương pháp chuyên sâu khác khi cần thiết.
Không có một phương pháp điều trị duy nhất phù hợp với tất cả người bị khô mắt. Việc lựa chọn cần dựa trên kết quả thăm khám và hướng dẫn chuyên môn.
7. Cách phòng ngừa khô mắt mỗi ngày
Bạn có thể giảm nguy cơ xuất hiện hoặc tái phát triệu chứng khô mắt bằng những thói quen đơn giản:
Thứ nhất, nghỉ ngơi hợp lý khi dùng thiết bị điện tử. Hạn chế nhìn màn hình liên tục và chủ động chớp mắt khi tập trung làm việc.
Thứ hai, giữ môi trường sinh hoạt phù hợp. Tránh gió thổi trực tiếp vào mắt và hạn chế khói thuốc, bụi bẩn.
Thứ ba, sử dụng kính áp tròng đúng hướng dẫn. Không đeo quá thời gian khuyến nghị, vệ sinh và bảo quản kính đúng cách.
Thứ tư, duy trì chế độ ăn đa dạng. Bổ sung thực phẩm giàu vitamin và dưỡng chất cần thiết cho sức khỏe tổng thể. Không tự ý sử dụng thực phẩm bổ sung với mục đích điều trị khô mắt khi chưa được tư vấn.
Thứ năm, khám mắt khi có triệu chứng kéo dài. Nếu thường xuyên khô rát, cộm hoặc nhìn mờ, bạn nên kiểm tra để xác định nguyên nhân thay vì chỉ tự mua thuốc nhỏ mắt.
Lưu ý rằng các biện pháp phòng ngừa có thể giúp giảm yếu tố nguy cơ nhưng không thay thế điều trị đối với những trường hợp khô mắt do bệnh lý.
8. Câu hỏi thường gặp về khô mắt
Khô mắt có tự khỏi không?
Khô mắt do môi trường hoặc thói quen sinh hoạt có thể cải thiện khi loại bỏ yếu tố gây kích ứng và chăm sóc mắt phù hợp. Tuy nhiên, những trường hợp liên quan đến bệnh lý, tuổi tác hoặc rối loạn tuyến dầu có thể kéo dài và cần điều trị.
Nếu triệu chứng thường xuyên tái diễn, bạn nên khám chuyên khoa mắt.
Khô mắt có gây nhìn mờ không?
Có. Màng phim nước mắt không ổn định có thể khiến hình ảnh nhìn thấy bị mờ hoặc thay đổi thất thường. Tuy nhiên, nhìn mờ cũng có thể do tật khúc xạ hoặc bệnh lý khác. Nếu thị lực thay đổi kéo dài hoặc giảm đột ngột, bạn cần được kiểm tra.
Uống nhiều nước có chữa được khô mắt không?
Uống đủ nước giúp duy trì hoạt động bình thường của cơ thể, nhưng không thể điều trị tất cả nguyên nhân gây khô mắt. Nếu tình trạng liên quan đến chất lượng nước mắt, tuyến dầu hoặc bệnh lý, người bệnh có thể cần biện pháp điều trị chuyên biệt.
Đeo kính có giúp giảm khô mắt không?
Kính thông thường không trực tiếp điều trị khô mắt. Tuy nhiên, kính bảo vệ phù hợp, đặc biệt loại có thiết kế hạn chế gió khi ở ngoài trời, có thể giúp giảm sự bay hơi nước mắt trong một số hoàn cảnh.
Nếu đang bị khô mắt, bạn vẫn cần xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp.
Khi nào cần đi khám vì khô mắt?
Bạn nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài, tái phát thường xuyên, ảnh hưởng đến công việc hoặc không cải thiện với các biện pháp chăm sóc thông thường.
Nếu mắt đau dữ dội, đỏ nhiều, sợ ánh sáng hoặc giảm thị lực đột ngột, hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế khẩn cấp.
Kết luận
Khô mắt là tình trạng có thể xảy ra khi lượng nước mắt không đủ hoặc màng phim nước mắt không ổn định. Những dấu hiệu thường gặp gồm cộm, rát, đỏ mắt, nhạy cảm với ánh sáng, nhìn mờ và đôi khi chảy nước mắt nhiều.
Để cải thiện tình trạng này, bạn nên điều chỉnh thói quen sử dụng màn hình, hạn chế tiếp xúc với gió và khói bụi, lựa chọn nước mắt nhân tạo phù hợp khi cần và đi khám nếu triệu chứng kéo dài.
📍 Địa chỉ: 75 Phan Châu Trinh, Hải Châu, Đà Nẵng
👁️ Đo mắt miễn phí
🧼 Vệ sinh kính miễn phí
📞 Hotline/Zalo: 0905 39 1248
Hãy chăm sóc đôi mắt đúng cách mỗi ngày để duy trì sự thoải mái và chất lượng thị giác trong học tập, công việc và cuộc sống.


