CÁCH HẠN CHẾ TĂNG ĐỘ CẬN THỊ Ở TRẺ EM VÀ NGƯỜI LỚN HIỆU QUẢ

Cận thị là tật khúc xạ phổ biến, khiến người mắc nhìn rõ vật ở gần nhưng gặp khó khăn khi quan sát những vật ở xa. Tình trạng này có thể xuất hiện từ nhỏ và tiếp tục tăng độ trong những năm trưởng thành.

Đặc biệt, trẻ em đang trong giai đoạn phát triển thường có nguy cơ tăng độ cận nhanh hơn. Nếu không được theo dõi và kiểm soát phù hợp, cận thị nặng có thể làm tăng nguy cơ gặp các vấn đề về võng mạc và những bệnh lý mắt khác.

Vậy làm thế nào để hạn chế tăng độ cận thị ở trẻ em và người lớn? Hãy cùng Kính mắt COYA tìm hiểu những phương pháp chăm sóc mắt khoa học, dễ áp dụng trong cuộc sống hằng ngày.

1. CẬN THỊ CÓ TĂNG ĐỘ THEO THỜI GIAN KHÔNG?

Cận thị xảy ra khi hình ảnh của vật ở xa hội tụ phía trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Vì vậy, người bị cận thường nhìn xa không rõ, trong khi nhìn gần vẫn tương đối rõ.

Cận thị có thể tăng độ theo thời gian, đặc biệt trong giai đoạn trẻ em và thanh thiếu niên. Một số yếu tố có liên quan gồm:

• Di truyền: Trẻ có bố hoặc mẹ bị cận thị thường có nguy cơ mắc cận thị cao hơn.
• Ít hoạt động ngoài trời: Trẻ dành phần lớn thời gian trong nhà có nguy cơ khởi phát cận thị cao hơn.
• Nhìn gần kéo dài: Đọc sách, học tập hoặc sử dụng thiết bị điện tử liên tục trong thời gian dài có thể làm tăng áp lực thị giác.
• Khoảng cách nhìn không phù hợp: Thường xuyên cúi sát sách vở hoặc màn hình khiến mắt phải làm việc ở khoảng cách gần.
• Thói quen sinh hoạt thiếu khoa học: Thiếu thời gian nghỉ ngơi và không kiểm tra mắt định kỳ khiến tình trạng thị lực khó được theo dõi.

Không phải ai bị cận cũng tăng độ giống nhau. Tốc độ thay đổi phụ thuộc vào độ tuổi, yếu tố di truyền, môi trường sống và tình trạng mắt của từng người.

2. CÁCH HẠN CHẾ TĂNG ĐỘ CẬN THỊ Ở TRẺ EM

Trẻ em là nhóm cần được quan tâm đặc biệt vì nhãn cầu vẫn đang phát triển. Việc hình thành thói quen tốt từ sớm giúp giảm nguy cơ khởi phát cận thị và hỗ trợ kiểm soát cận thị khi trẻ đã mắc.

2.1. Tăng thời gian hoạt động ngoài trời

Đây là một trong những biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ xuất hiện cận thị ở trẻ em.

Ánh sáng tự nhiên ngoài trời có tác động tích cực đến quá trình phát triển thị giác. Cha mẹ nên khuyến khích trẻ vận động, vui chơi hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời mỗi ngày.

Gợi ý thực hiện:

• Khuyến khích trẻ dành khoảng 1–2 giờ mỗi ngày cho hoạt động ngoài trời nếu điều kiện cho phép.
• Cho trẻ đi bộ, đạp xe, chơi thể thao hoặc vận động trong công viên.
• Tận dụng thời gian ra chơi và các hoạt động ngoại khóa.
• Bảo vệ da và mắt phù hợp khi hoạt động dưới ánh nắng mạnh.

Lưu ý: Hoạt động ngoài trời giúp phòng ngừa hoặc trì hoãn khởi phát cận thị tốt hơn là bảo đảm ngăn cận thị đã có sẵn tăng độ.

2.2. Duy trì khoảng cách đọc và học phù hợp

Đọc sách hoặc nhìn màn hình quá gần trong thời gian dài không có lợi cho sức khỏe thị giác.

Cha mẹ nên hướng dẫn trẻ:

• Giữ sách cách mắt khoảng 30–35 cm.
• Không nằm đọc sách hoặc cúi sát mặt vào vở.
• Đặt màn hình máy tính ở khoảng cách phù hợp, thường khoảng 50–70 cm tùy kích thước màn hình.
• Ngồi thẳng lưng, giữ tư thế thoải mái khi học.
• Đảm bảo bàn học có đủ ánh sáng.

Đặc biệt, không nên để trẻ sử dụng điện thoại quá gần mắt trong thời gian dài.

2.3. Cho mắt nghỉ ngơi khi học tập

Khi nhìn gần liên tục, mắt dễ xuất hiện cảm giác mỏi, khô và khó chịu.

Cha mẹ có thể hướng dẫn trẻ áp dụng quy tắc 20-20-20:

• Sau mỗi 20 phút nhìn gần.
• Nhìn ra xa khoảng 20 feet, tương đương 6 mét.
• Duy trì trong ít nhất 20 giây.

Ngoài ra, trẻ nên có những khoảng nghỉ sau mỗi buổi học hoặc thời gian sử dụng máy tính kéo dài.

2.4. Đeo kính đúng độ và đúng chỉ định

Khi trẻ đã bị cận, việc sử dụng kính đúng độ rất quan trọng để nhìn rõ và học tập thuận lợi.

Cha mẹ không nên tự ý giảm độ kính hoặc cho trẻ đeo kính sai số để mong mắt chậm tăng độ.

Một số lưu ý:

• Đưa trẻ đi đo mắt tại cơ sở chuyên môn.
• Chọn gọng kính vừa vặn, không quá rộng hoặc quá chật.
• Điều chỉnh kính đúng vị trí để trẻ nhìn qua vùng quang học phù hợp.
• Tuân thủ hướng dẫn về thời gian đeo kính của người khám mắt.
• Kiểm tra lại thị lực khi trẻ có dấu hiệu nhìn mờ hoặc nheo mắt.

Đeo kính đúng độ giúp điều chỉnh tầm nhìn, nhưng kính đơn tròng thông thường không phải phương pháp kiểm soát tiến triển cận thị chuyên biệt.

2.5. Kiểm tra mắt định kỳ

Trẻ em có thể không nhận ra thị lực của mình đang thay đổi. Vì vậy, cha mẹ cần chủ động theo dõi.

Nên đưa trẻ đi kiểm tra mắt khi có những biểu hiện:

• Thường xuyên nheo mắt khi nhìn bảng.
• Ngồi sát màn hình hoặc cúi sát sách vở.
• Hay dụi mắt, chớp mắt liên tục.
• Than phiền nhìn xa bị mờ.
• Đau đầu hoặc mỏi mắt sau khi học.
• Kết quả học tập bị ảnh hưởng do khó quan sát.

Với trẻ đã bị cận, lịch tái khám nên được bác sĩ hoặc chuyên viên khúc xạ hướng dẫn tùy theo độ tuổi và tốc độ tăng độ. Không nên chờ đến khi trẻ nhìn mờ rõ rệt mới kiểm tra.

2.6. Tìm hiểu các phương pháp kiểm soát cận thị chuyên biệt

Nếu trẻ tăng độ nhanh, cha mẹ nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa mắt về các phương pháp kiểm soát cận thị.

Một số lựa chọn hiện nay gồm:

• Tròng kính kiểm soát cận thị: Có thiết kế quang học chuyên biệt nhằm làm chậm sự tiến triển của cận thị.
• Kính áp tròng kiểm soát cận thị: Một số loại kính áp tròng đa tiêu hoặc thiết kế đặc biệt có thể hỗ trợ kiểm soát độ cận.
• Kính áp tròng định hình giác mạc ban đêm (Ortho-K): Được sử dụng khi ngủ theo chỉ định và theo dõi chuyên môn.
• Thuốc nhỏ mắt Atropine nồng độ thấp: Có thể được bác sĩ cân nhắc tùy từng trường hợp.

Các phương pháp này không phù hợp với tất cả trẻ em. Việc lựa chọn cần dựa trên độ tuổi, tình trạng mắt, tốc độ tăng độ và khả năng tuân thủ điều trị. Không tự ý mua hoặc sử dụng thuốc nhỏ mắt để kiểm soát cận thị.

3. CÁCH HẠN CHẾ TĂNG ĐỘ CẬN THỊ Ở NGƯỜI LỚN

Ở người trưởng thành, độ cận thường có xu hướng ổn định hơn so với trẻ em. Tuy nhiên, một số người vẫn có thể tăng độ, đặc biệt khi còn trẻ hoặc thường xuyên làm việc ở khoảng cách gần.

Để chăm sóc mắt tốt hơn, người lớn nên duy trì những thói quen sau.

3.1. Đeo kính đúng độ, không tự ý thay đổi số kính

Kính cận phù hợp giúp hình ảnh rõ nét và hỗ trợ sinh hoạt, làm việc thuận lợi.

Nếu kính đang sử dụng không còn phù hợp, bạn có thể gặp tình trạng:

• Nhìn xa mờ hơn trước.
• Mỏi mắt khi làm việc.
• Thường xuyên đau đầu.
• Phải nheo mắt để nhìn rõ.
• Khó chịu khi sử dụng kính trong thời gian dài.

Khi xuất hiện những dấu hiệu này, bạn nên kiểm tra lại thị lực thay vì tự ý mua kính mới theo số kính cũ hoặc giảm độ kính.

3.2. Hạn chế nhìn màn hình liên tục

Người làm việc văn phòng thường phải sử dụng máy tính, điện thoại trong nhiều giờ. Việc tập trung nhìn gần khiến tần suất chớp mắt giảm, dễ gây khô và mỏi mắt.

Bạn nên:

• Áp dụng quy tắc 20-20-20.
• Đặt màn hình cách mắt khoảng 50–70 cm.
• Điều chỉnh độ sáng màn hình phù hợp với môi trường.
• Tăng kích thước chữ nếu phải nheo mắt khi đọc.
• Chủ động chớp mắt và nghỉ giải lao giữa các phiên làm việc.

Nghỉ mắt hợp lý giúp giảm mỏi và khó chịu, nhưng không thể tự làm giảm độ cận đã có.

3.3. Duy trì thời gian nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc

Thiếu ngủ có thể khiến mắt khô, mỏi và nhạy cảm hơn khi làm việc.

Người trưởng thành nên cố gắng ngủ khoảng 7–9 giờ mỗi đêm, tùy nhu cầu cá nhân.

Bên cạnh đó, nên hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ và tránh làm việc liên tục nhiều giờ mà không nghỉ.

3.4. Bảo vệ mắt khi ra ngoài trời

Ánh sáng mặt trời chứa tia cực tím (UV), có thể gây ảnh hưởng đến các cấu trúc của mắt nếu tiếp xúc quá mức trong thời gian dài.

Khi hoạt động ngoài trời, bạn nên chọn kính mát có khả năng chống tia UV400 hoặc được xác nhận bảo vệ UVA và UVB.

Người bị cận có thể lựa chọn kính mát có độ hoặc tròng kính phù hợp với nhu cầu sử dụng.

Lưu ý: Tròng kính có màu tối không đồng nghĩa với khả năng chống tia UV tốt. Hãy kiểm tra thông số bảo vệ UV trước khi lựa chọn.

3.5. Ăn uống cân bằng, bổ sung dưỡng chất

Một chế độ ăn đa dạng giúp cung cấp các vitamin và khoáng chất cần thiết cho sức khỏe tổng thể, trong đó có mắt.

Bạn có thể bổ sung những nhóm thực phẩm sau:

• Vitamin A: Cà rốt, bí đỏ, khoai lang, trứng và rau xanh đậm.
• Omega-3: Cá hồi, cá mòi, cá thu, hạt chia và quả óc chó.
• Vitamin C: Cam, quýt, ổi, kiwi và các loại rau củ.
• Vitamin E: Hạnh nhân, hạt hướng dương và các loại hạt.
• Kẽm: Hải sản, thịt, trứng và các loại đậu.

Không có loại thực phẩm nào được chứng minh có thể làm giảm số độ cận đã hình thành. Vì vậy, hãy ưu tiên chế độ ăn cân bằng thay vì tự ý sử dụng thực phẩm chức năng với kỳ vọng chữa cận thị.

3.6. Khám mắt định kỳ

Người trưởng thành bị cận nên kiểm tra mắt theo lịch phù hợp với tình trạng thị lực.

Việc thăm khám giúp:

• Theo dõi sự thay đổi độ cận.
• Kiểm tra khả năng nhìn rõ khi đeo kính.
• Phát hiện các vấn đề về mắt.
• Đánh giá nguy cơ biến chứng ở người cận nặng.

Nếu bị cận nặng, có dấu hiệu nhìn chớp sáng, xuất hiện nhiều ruồi bay đột ngột hoặc cảm giác có màn đen che trước mắt, cần đi khám mắt ngay. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo vấn đề ở võng mạc.

4. CÁC BÀI TẬP CHO MẮT CÓ GIÚP GIẢM ĐỘ CẬN KHÔNG?

Nhiều người thường áp dụng các bài tập đảo mắt, massage quanh mắt hoặc nhắm mắt thư giãn với mong muốn giảm độ cận.

Những hoạt động này có thể giúp mắt thư giãn, giảm cảm giác căng mỏi sau khi nhìn gần. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy massage hoặc bài tập vận động mắt có thể làm giảm độ cận hay ngăn nhãn cầu dài ra.

Bạn có thể thực hiện những hoạt động đơn giản để thư giãn:

• Chớp mắt nhẹ nhàng và đều đặn.
• Nhắm mắt nghỉ ngơi trong vài phút.
• Nhìn ra xa sau thời gian làm việc gần.
• Đứng dậy vận động nhẹ nhàng.

Không nên dùng các bài tập này thay thế việc đo mắt, đeo kính đúng độ hoặc phương pháp kiểm soát cận thị được bác sĩ chỉ định.

5. NHỮNG SAI LẦM CẦN TRÁNH KHI CHĂM SÓC MẮT CẬN

Một số thói quen tưởng như vô hại nhưng có thể khiến việc chăm sóc mắt không đạt hiệu quả như mong muốn.

Tự ý đeo kính thấp hơn độ cận

Đeo kính thiếu độ không phải cách được khuyến nghị để ngăn tăng cận. Hãy sử dụng kính theo kết quả đo và chỉ định chuyên môn.

Chỉ kiểm tra mắt khi nhìn mờ

Độ cận có thể thay đổi mà người mắc chưa nhận ra ngay. Việc kiểm tra định kỳ giúp theo dõi sớm hơn.

Dùng điện thoại trong bóng tối quá lâu

Môi trường thiếu sáng và việc nhìn màn hình liên tục có thể làm mắt khó chịu, mỏi và khô.

Tin rằng massage có thể chữa khỏi cận thị

Massage chỉ hỗ trợ thư giãn, không thể thay đổi cấu trúc nhãn cầu hoặc loại bỏ tật khúc xạ.

Tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt

Không nên dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh, corticoid hoặc Atropine khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

6. CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ CÁCH HẠN CHẾ TĂNG ĐỘ CẬN THỊ

Cận thị có thể tự giảm độ không?

Thông thường, cận thị do trục nhãn cầu dài hơn bình thường không thể tự giảm bằng cách nghỉ ngơi, massage hoặc ăn uống. Một số thay đổi khi đo khúc xạ có thể liên quan đến điều tiết hoặc phương pháp đo, vì vậy cần được kiểm tra đúng cách.

Trẻ bị cận có nên đeo kính thường xuyên không?

Việc đeo kính phụ thuộc vào độ cận, nhu cầu nhìn và chỉ định chuyên môn. Cha mẹ không nên tự quyết định cho trẻ đeo hoặc tháo kính dựa trên quan niệm đeo kính nhiều sẽ tăng độ.

Người lớn có còn tăng độ cận không?

Có. Mặc dù cận thị thường tiến triển nhanh hơn trong thời thơ ấu và tuổi thiếu niên, một số người trưởng thành vẫn có thể tăng độ. Nếu thị lực thay đổi, nên kiểm tra mắt để xác định nguyên nhân.

Nhìn điện thoại nhiều có làm tăng độ cận không?

Việc sử dụng thiết bị điện tử ở khoảng cách gần trong thời gian dài có liên quan đến nguy cơ cận thị, đặc biệt ở trẻ em. Vì vậy, nên hạn chế nhìn gần liên tục, giữ khoảng cách phù hợp và tăng thời gian hoạt động ngoài trời.

Đeo kính chống ánh sáng xanh có ngăn tăng độ cận không?

Tròng kính lọc ánh sáng xanh không được chứng minh là phương pháp kiểm soát tiến triển cận thị. Để hạn chế tăng độ, cần chú trọng thói quen nhìn gần, thời gian ngoài trời và kiểm tra mắt định kỳ.

7. KẾT LUẬN

Hạn chế tăng độ cận thị không chỉ phụ thuộc vào việc đeo kính mà còn cần sự kết hợp giữa thói quen sinh hoạt, môi trường học tập và làm việc, chế độ nghỉ ngơi và kiểm tra mắt thường xuyên.

Đối với trẻ em, cha mẹ nên đặc biệt chú ý đến thời gian hoạt động ngoài trời và theo dõi tốc độ tăng độ. Với người trưởng thành, cần duy trì thói quen làm việc khoa học và kiểm tra thị lực khi có dấu hiệu bất thường.

Quan trọng nhất, hãy lựa chọn phương pháp kiểm soát cận thị phù hợp với từng độ tuổi và tình trạng mắt. Không nên tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng chưa được chứng minh.

KIỂM TRA THỊ LỰC VÀ TƯ VẤN KÍNH TẠI KÍNH MẮT COYA

Nếu bạn đang tìm kiếm địa chỉ đo mắt và tư vấn lựa chọn kính phù hợp tại Hải Châu, Đà Nẵng, hãy ghé Kính mắt COYA.

KÍNH MẮT COYA – HỆ THỐNG KÍNH MẮT THỜI TRANG

📍 Địa chỉ: 75 Phan Châu Trinh, Hải Châu, Đà Nẵng
👁️ Đo mắt miễn phí
🧼 Vệ sinh kính miễn phí
📞 Hotline/Zalo: 0905 39 1248

COYA đồng hành cùng bạn trong việc lựa chọn gọng kính và tròng kính phù hợp với nhu cầu sử dụng, giúp bạn có tầm nhìn rõ ràng và thoải mái hơn mỗi ngày.

Lưu ý: Nội dung bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế chẩn đoán hoặc điều trị của bác sĩ chuyên khoa mắt.