NGỨA MẮT: NGUYÊN NHÂN, DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁCH KHẮC PHỤC HIỆU QUẢ 

Ngứa mắt là tình trạng khá phổ biến, có thể xuất hiện ở một bên hoặc cả hai bên mắt. Cảm giác ngứa thường đi kèm với đỏ mắt, chảy nước mắt, cộm hoặc nóng rát, khiến nhiều người muốn dụi mắt liên tục.

Phần lớn trường hợp ngứa mắt có liên quan đến dị ứng, khô mắt hoặc các yếu tố gây kích ứng từ môi trường. Tuy nhiên, đây cũng có thể là biểu hiện của viêm bờ mi, viêm kết mạc hoặc một số vấn đề về mắt khác.

Vậy ngứa mắt do đâu, làm thế nào để giảm ngứa an toàn và khi nào cần đi khám? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

1. Ngứa mắt là gì?

Ngứa mắt là cảm giác khó chịu ở bề mặt mắt hoặc vùng mí mắt, khiến người bệnh có nhu cầu dụi, gãi hoặc chớp mắt liên tục.

Tình trạng này có thể xảy ra ở nhiều vị trí:

  • Ngứa ở lòng trắng mắt.
  • Ngứa ở khóe mắt trong hoặc khóe mắt ngoài.
  • Ngứa ở mí mắt và chân lông mi.
  • Ngứa ở một bên hoặc đồng thời cả hai mắt.

Tùy theo nguyên nhân, ngứa mắt có thể xuất hiện thoáng qua hoặc kéo dài nhiều ngày.

Một số triệu chứng thường gặp gồm:

  • Mắt đỏ hoặc hơi sưng.
  • Chảy nước mắt nhiều.
  • Cảm giác cộm như có bụi trong mắt.
  • Nóng rát hoặc khô mắt.
  • Mí mắt ngứa, bong vảy hoặc đóng ghèn.
  • Nhạy cảm hơn với ánh sáng.

Lưu ý: Ngứa mắt không phải là một bệnh lý riêng biệt mà thường là triệu chứng của một vấn đề khác ở mắt. Muốn khắc phục hiệu quả, cần xác định đúng nguyên nhân.

Hình minh họa tình trạng ngứa mắt, giúp người đọc tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc mắt đúng cách.
Hình minh họa tình trạng ngứa mắt, giúp người đọc tìm hiểu nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc mắt đúng cách.

2. Nguyên nhân gây ngứa mắt thường gặp

Có nhiều yếu tố khiến mắt bị ngứa. Trong đó, dị ứng, khô mắt và kích ứng từ môi trường là những nguyên nhân thường gặp.

2.1. Dị ứng mắt

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ngứa mắt.

Khi mắt tiếp xúc với các chất gây dị ứng, hệ miễn dịch có thể giải phóng histamine và các chất trung gian gây viêm. Điều này khiến kết mạc và mí mắt bị kích ứng.

Các tác nhân thường gặp gồm:

  • Bụi nhà và mạt bụi.
  • Phấn hoa, cỏ cây.
  • Lông thú cưng.
  • Nấm mốc.
  • Khói thuốc và ô nhiễm không khí.
  • Mỹ phẩm, nước hoa hoặc một số loại thuốc nhỏ mắt.

Dấu hiệu nhận biết:

  • Ngứa ở cả hai mắt.
  • Mắt đỏ, chảy nước mắt.
  • Mí mắt hơi sưng.
  • Có thể kèm hắt hơi, sổ mũi hoặc ngứa mũi.

Một đặc điểm khá điển hình của viêm kết mạc dị ứng là cảm giác ngứa thường nổi bật hơn cảm giác đau.

2.2. Khô mắt

Khô mắt xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc nước mắt bay hơi quá nhanh, khiến bề mặt nhãn cầu không được bôi trơn đầy đủ.

Khi đó, mắt có thể xuất hiện cảm giác ngứa, cộm và khó chịu.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ khô mắt:

  • Sử dụng máy tính, điện thoại trong thời gian dài.
  • Ít chớp mắt khi tập trung nhìn màn hình.
  • Làm việc thường xuyên trong phòng máy lạnh.
  • Tiếp xúc với gió, bụi hoặc môi trường khô.
  • Đeo kính áp tròng không đúng cách.
  • Một số loại thuốc hoặc vấn đề sức khỏe.

Dấu hiệu nhận biết:

  • Mắt khô, cộm như có cát.
  • Ngứa hoặc nóng rát.
  • Nhìn mờ thoáng qua, có thể cải thiện sau khi chớp mắt.
  • Đôi khi chảy nước mắt nhiều hơn bình thường.

2.3. Viêm kết mạc

Viêm kết mạc là tình trạng lớp màng mỏng bao phủ lòng trắng mắt và mặt trong mí mắt bị viêm.

Bệnh có thể do virus, vi khuẩn hoặc dị ứng gây ra.

Các biểu hiện thường gặp:

  • Mắt đỏ.
  • Ngứa hoặc nóng rát.
  • Chảy nước mắt.
  • Có ghèn hoặc dịch tiết.
  • Mí mắt dính vào nhau khi thức dậy.

Cần lưu ý rằng không phải mọi trường hợp viêm kết mạc đều lây nhiễm. Viêm kết mạc do dị ứng không lây từ người này sang người khác, trong khi một số trường hợp do virus hoặc vi khuẩn có thể lây qua tiếp xúc.

2.4. Viêm bờ mi

Viêm bờ mi là tình trạng viêm ở vùng mép mí mắt, nơi có chân lông mi và các tuyến tiết dầu.

Bệnh có thể khiến mắt ngứa dai dẳng, đặc biệt ở vùng chân lông mi.

Các dấu hiệu thường gặp:

  • Ngứa mí mắt.
  • Mí mắt đỏ hoặc hơi sưng.
  • Có vảy hoặc ghèn bám quanh chân lông mi.
  • Cảm giác nóng rát, cộm mắt.
  • Lông mi có thể bị đóng vảy sau khi ngủ dậy.

Viêm bờ mi thường cần chăm sóc vệ sinh mí mắt đúng cách và có thể cần điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

2.5. Kích ứng do mỹ phẩm và hóa chất

Một số sản phẩm tiếp xúc với vùng mắt có thể gây kích ứng hoặc phản ứng dị ứng.

Ví dụ:

  • Mascara, eyeliner và phấn mắt.
  • Kem dưỡng da hoặc kem chống nắng.
  • Nước tẩy trang.
  • Nước hoa.
  • Dầu gội, sữa rửa mặt.
  • Khói bụi và hóa chất trong môi trường làm việc.

Nếu ngứa mắt xuất hiện sau khi sử dụng một sản phẩm mới, nên ngừng sử dụng sản phẩm đó và theo dõi tình trạng mắt.

2.6. Đeo kính áp tròng không đúng cách

Kính áp tròng tiếp xúc trực tiếp với bề mặt mắt. Nếu vệ sinh không đúng, đeo quá thời gian khuyến nghị hoặc sử dụng kính không phù hợp, mắt có thể bị kích ứng và viêm.

Người đeo kính áp tròng có thể gặp các biểu hiện:

  • Ngứa và đỏ mắt.
  • Cảm giác cộm như có dị vật.
  • Chảy nước mắt.
  • Khó chịu khi đeo kính.
  • Nhìn mờ hoặc nhạy cảm với ánh sáng.

Đặc biệt, ngứa mắt kèm đau, đỏ hoặc nhìn mờ ở người đeo kính áp tròng cần được khám sớm để loại trừ nhiễm trùng giác mạc.

3. Ngứa mắt có nguy hiểm không?

Ngứa mắt không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nếu nguyên nhân chỉ là kích ứng nhẹ hoặc dị ứng thoáng qua, triệu chứng có thể cải thiện khi loại bỏ tác nhân gây kích ứng và chăm sóc mắt đúng cách.

Tuy nhiên, không nên chủ quan nếu ngứa mắt kéo dài hoặc đi kèm những biểu hiện bất thường.

Một số tình trạng cần chú ý:

  • Viêm kết mạc do virus hoặc vi khuẩn.
  • Viêm bờ mi kéo dài.
  • Khô mắt gây tổn thương bề mặt nhãn cầu.
  • Dị ứng mắt tái phát nhiều lần.
  • Viêm giác mạc hoặc nhiễm trùng giác mạc.

Đặc biệt, nếu mắt đau nhiều, sợ ánh sáng, giảm thị lực hoặc đỏ mắt dữ dội, người bệnh cần được khám mắt khẩn cấp.

4. Cách khắc phục ngứa mắt an toàn và hiệu quả

Cách xử lý ngứa mắt phụ thuộc vào nguyên nhân. Với những trường hợp nhẹ, bạn có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc sau.

4.1. Chườm lạnh để giảm ngứa

Chườm lạnh có thể giúp làm dịu cảm giác ngứa, giảm khó chịu và hỗ trợ giảm sưng mí mắt do dị ứng.

Cách thực hiện:

  1. Rửa sạch tay.
  2. Dùng khăn mềm, sạch thấm nước mát.
  3. Vắt khăn vừa đủ ẩm.
  4. Nhắm mắt và đặt khăn lên mí mắt trong khoảng 5–10 phút.
  5. Có thể lặp lại khi cần thiết.

Không đặt đá trực tiếp lên mắt và không dùng khăn đã bẩn hoặc dùng chung với người khác.

4.2. Sử dụng nước mắt nhân tạo

Nước mắt nhân tạo giúp bổ sung độ ẩm cho bề mặt mắt, làm dịu cảm giác khô, cộm và hỗ trợ rửa trôi một phần bụi hoặc dị nguyên.

Biện pháp này có thể hữu ích khi ngứa mắt liên quan đến khô mắt hoặc dị ứng nhẹ.

Nên lựa chọn sản phẩm phù hợp và hỏi ý kiến chuyên môn nếu cần sử dụng thường xuyên. Với người phải nhỏ nhiều lần trong ngày, có thể cân nhắc loại không chứa chất bảo quản theo tư vấn của nhân viên y tế.

4.3. Hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng

Nếu ngứa mắt do dị ứng, việc giảm tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng là bước quan trọng.

Bạn nên:

  • Vệ sinh nhà cửa, hạn chế bụi và nấm mốc.
  • Giặt chăn, ga, gối định kỳ.
  • Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc.
  • Rửa tay sau khi tiếp xúc với thú cưng.
  • Tạm ngừng mỹ phẩm nghi ngờ gây kích ứng.
  • Đeo kính bảo vệ mắt khi ra ngoài nếu môi trường nhiều bụi hoặc phấn hoa.

4.4. Nghỉ ngơi và điều chỉnh thói quen sử dụng thiết bị điện tử

Nhìn màn hình liên tục khiến tần suất chớp mắt giảm, làm nước mắt bay hơi nhanh hơn và dễ gây khô mắt.

Bạn nên:

  • Nghỉ mắt định kỳ khi làm việc với máy tính.
  • Áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn màn hình, hãy nhìn một vật cách khoảng 6 mét trong ít nhất 20 giây.
  • Chớp mắt đầy đủ và thường xuyên.
  • Tránh để luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào mặt.
  • Đảm bảo ánh sáng phù hợp khi làm việc.

4.5. Vệ sinh mí mắt đúng cách

Nếu ngứa tập trung ở mí mắt và chân lông mi, vệ sinh mí mắt nhẹ nhàng có thể giúp loại bỏ bụi bẩn, dầu thừa và vảy bám.

Bạn nên sử dụng sản phẩm vệ sinh mí mắt chuyên dụng hoặc thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ.

Không dùng xà phòng, chất tẩy rửa mạnh hoặc tự ý chà xát vùng mắt.

4.6. Sử dụng thuốc nhỏ mắt theo đúng nguyên nhân

Trong trường hợp ngứa mắt do dị ứng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc nhỏ mắt kháng histamine hoặc thuốc ổn định dưỡng bào.

Nếu nguyên nhân là nhiễm khuẩn, bác sĩ sẽ cân nhắc điều trị phù hợp.

Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc thuốc kháng sinh. Việc dùng sai thuốc có thể làm bệnh nặng hơn, che lấp triệu chứng hoặc gây biến chứng.

5. Những sai lầm cần tránh khi bị ngứa mắt

Nhiều người có thói quen xử lý ngứa mắt theo cảm tính. Tuy nhiên, một số hành động có thể khiến tình trạng kích ứng trở nên nghiêm trọng hơn.

Dụi mắt liên tục

Dụi mắt có thể làm tăng kích ứng, gây trầy xước bề mặt giác mạc và khiến tình trạng viêm nặng hơn.

Tự ý nhỏ thuốc mắt

Không phải loại thuốc nhỏ mắt nào cũng phù hợp với mọi nguyên nhân. Đặc biệt, thuốc chứa corticoid cần được bác sĩ chỉ định và theo dõi.

Dùng chung khăn mặt hoặc thuốc nhỏ mắt

Việc dùng chung vật dụng cá nhân có thể làm tăng nguy cơ lây lan một số bệnh nhiễm trùng mắt.

Tiếp tục đeo kính áp tròng khi mắt đang kích ứng

Khi mắt đỏ, ngứa hoặc đau, nên tháo kính áp tròng và tạm ngừng sử dụng cho đến khi được đánh giá và hướng dẫn phù hợp.

Đắp lá hoặc sử dụng mẹo dân gian không rõ nguồn gốc

Các nguyên liệu không bảo đảm vệ sinh có thể đưa vi khuẩn hoặc chất gây kích ứng vào mắt.

6. Khi nào bị ngứa mắt cần đi khám bác sĩ?

Bạn nên đi khám mắt nếu tình trạng ngứa kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc không cải thiện sau khi đã loại bỏ tác nhân gây kích ứng.

Đặc biệt, cần khám khẩn cấp khi xuất hiện một trong những dấu hiệu sau:

  • Đau mắt nhiều hoặc đau tăng dần.
  • Mắt đỏ dữ dội.
  • Nhìn mờ hoặc giảm thị lực đột ngột.
  • Sợ ánh sáng rõ rệt.
  • Có nhiều dịch tiết hoặc mủ.
  • Mắt sưng nhiều, khó mở.
  • Có dị vật hoặc hóa chất bắn vào mắt.
  • Đang đeo kính áp tròng và xuất hiện đau, đỏ mắt hoặc nhìn mờ.

Nếu hóa chất bắn vào mắt, cần rửa mắt ngay bằng nhiều nước sạch hoặc nước muối sinh lý trong khi tìm kiếm hỗ trợ y tế khẩn cấp. Không chờ triệu chứng tự hết.

7. Cách phòng ngừa ngứa mắt tái phát

Để hạn chế tình trạng ngứa mắt, bạn nên xây dựng thói quen chăm sóc mắt khoa học:

  1. Rửa tay sạch trước khi chạm vào vùng mắt.
  2. Không dụi mắt khi cảm thấy ngứa hoặc cộm.
  3. Vệ sinh khăn mặt, vỏ gối và vật dụng cá nhân thường xuyên.
  4. Tẩy trang mắt nhẹ nhàng trước khi ngủ.
  5. Sử dụng kính bảo vệ khi đi đường hoặc làm việc trong môi trường nhiều bụi.
  6. Hạn chế tiếp xúc với khói thuốc và hóa chất.
  7. Nghỉ mắt hợp lý khi sử dụng máy tính, điện thoại.
  8. Đeo và vệ sinh kính áp tròng theo đúng hướng dẫn.

Ngoài ra, nếu thường xuyên bị ngứa mắt theo mùa hoặc khi tiếp xúc với một môi trường nhất định, bạn nên tìm hiểu tác nhân gây dị ứng để chủ động phòng tránh.

8. Câu hỏi thường gặp về tình trạng ngứa mắt

Ngứa mắt có phải là dấu hiệu của dị ứng không?

Có thể. Dị ứng là nguyên nhân phổ biến gây ngứa mắt, thường đi kèm đỏ mắt, chảy nước mắt và sưng mí. Tuy nhiên, khô mắt, viêm bờ mi và viêm kết mạc cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

Ngứa mắt có nên dụi mắt không?

Không nên. Dụi mắt có thể làm tăng kích ứng, gây tổn thương bề mặt giác mạc và khiến tình trạng viêm nặng hơn. Bạn có thể chườm lạnh bằng khăn sạch để làm dịu cảm giác ngứa.

Ngứa mắt có nên nhỏ nước muối sinh lý không?

Nước muối sinh lý vô khuẩn dùng cho mắt có thể hỗ trợ rửa trôi bụi hoặc dị nguyên trong một số tình huống. Tuy nhiên, không nên lạm dụng hoặc dùng thay thế nước mắt nhân tạo khi bị khô mắt. Cần lựa chọn đúng sản phẩm dành cho mắt.

Ngứa mắt một bên có đáng lo không?

Ngứa một bên mắt có thể do bụi, dị vật, kích ứng hoặc viêm tại chỗ. Nếu tình trạng kéo dài, kèm đau, đỏ nhiều, sợ ánh sáng hoặc giảm thị lực, bạn nên đi khám sớm.

Ngứa mắt có tự khỏi không?

Một số trường hợp kích ứng nhẹ có thể tự cải thiện khi loại bỏ tác nhân gây ngứa. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân là dị ứng kéo dài, viêm bờ mi hoặc nhiễm trùng, người bệnh có thể cần được điều trị phù hợp.

Kết luận

Ngứa mắt là triệu chứng thường gặp nhưng không nên xem nhẹ, đặc biệt khi tình trạng kéo dài hoặc đi kèm đỏ mắt, đau mắt và giảm thị lực.

Để khắc phục hiệu quả, bạn cần xác định đúng nguyên nhân, hạn chế tiếp xúc với tác nhân gây kích ứng, không dụi mắt và lựa chọn phương pháp chăm sóc phù hợp.

Nếu thường xuyên bị ngứa mắt hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, hãy chủ động thăm khám để được kiểm tra và tư vấn.

Kính mắt COYA khuyến khích bạn duy trì thói quen chăm sóc mắt khoa học, lựa chọn kính phù hợp và bảo vệ mắt trước bụi bẩn, gió cùng các yếu tố môi trường trong sinh hoạt hằng ngày.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Chat hỗ trợ
Chat ngay